રશિયાના સાઇબેરિયા વિસ્તારમાં એક પ્રયોગશાળા કર્મચારીના રહસ્યમય મૃત્યુ બાદ સંભવિત પ્લેગને લઈને ચિંતા વધી છે. ઇર્કુત્સ્ક વિસ્તારમાં આવેલી પ્લેગ સંશોધન સંસ્થા સાથે સંકળાયેલી ૨૮ વર્ષની મહિલા કર્મચારીનું ગંભીર ન્યુમોનિયા બાદ મૃત્યુ થયું છે. તેમના સંપર્કમાં આવેલા લગભગ ૨૦૦ લોકોને સાવચેતીના ભાગરૂપે તબીબી દેખરેખ હેઠળ રાખવામાં આવ્યા છે. જોકે રશિયન આરોગ્ય સત્તાવાળાઓએ હજુ સુધી તેમના મૃત્યુનું કારણ પ્લેગ હોવાનું સત્તાવાર રીતે જાહેર કર્યું નથી.
આ સમગ્ર મામલો શેલેખોવ નજીક આવેલી એન્ટી-પ્લેગ સંશોધન સંસ્થાથી જોડાયેલો છે. અહેવાલો અનુસાર મૃતક મહિલા ત્યાં પ્રયોગશાળામાં કામ કરતી હતી. કેટલાક સ્થાનિક અહેવાલોમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે ૨૫ સપ્ટેમ્બરે કામ દરમિયાન પ્લેગના જીવાણુ ધરાવતી કાચની નળી તૂટી ગઈ હતી. ત્યારબાદ તેમની તબિયત ખરાબ થઈ અને ગંભીર ન્યુમોનિયાના લક્ષણો દેખાયા. જોકે આ પ્રયોગશાળા અકસ્માતની વાતની સ્વતંત્ર રીતે પુષ્ટિ થઈ નથી.
રશિયાની ગ્રાહક સુરક્ષા અને જાહેર આરોગ્ય સંસ્થા રોસ્પોટ્રેબનાદઝોરે મહિલાને અજ્ઞાત કારણના ન્યુમોનિયાનું નિદાન થયું હોવાનું જણાવ્યું છે. સંસ્થાના જણાવ્યા મુજબ તેમની તપાસમાં તેમના કામ સાથે સંકળાયેલા કોઈ સૂક્ષ્મજીવ મળ્યા નથી. સત્તાવાળાઓએ ઇર્કુત્સ્ક અને શેલેખોવ વિસ્તારમાં આરોગ્ય સંબંધિત સ્થિતિ સ્થિર હોવાનું પણ જણાવ્યું છે.
મહિલાના મૃત્યુ બાદ તેમના સંપર્કમાં આવેલા લોકોને શોધવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરવામાં આવી. અહેવાલો અનુસાર લગભગ ૨૦૦ લોકોને તબીબી દેખરેખ અથવા અલગ રાખવાની વ્યવસ્થા હેઠળ મૂકવામાં આવ્યા છે. કેટલાક આરોગ્ય કેન્દ્રોમાં પણ સાવચેતીના પગલાં લેવામાં આવ્યા છે. જોકે હાલમાં દેખરેખ હેઠળ રહેલા લોકોમાં રોગના લક્ષણો જોવા મળ્યા નથી અને ઉપલબ્ધ તપાસના પરિણામો નકારાત્મક હોવાનું સ્થાનિક અહેવાલોમાં જણાવાયું છે.
આ ઘટનામાં સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે મૃતક મહિલા ખરેખર પ્લેગના જીવાણુથી સંક્રમિત થઈ હતી કે નહીં. પ્લેગ એક ગંભીર ચેપી રોગ છે, જે યર્સિનિયા પેસ્ટિસ નામના જીવાણુથી થાય છે. તેના વિવિધ સ્વરૂપોમાં ફેફસાંને અસર કરતું સ્વરૂપ સૌથી વધુ ચિંતાજનક માનવામાં આવે છે, કારણ કે તે શ્વસન દ્વારા એક વ્યક્તિમાંથી બીજી વ્યક્તિમાં ફેલાઈ શકે છે.
ફેફસાંને અસર કરતો પ્લેગ ઝડપથી ગંભીર બની શકે છે. તાવ, માથાનો દુખાવો, નબળાઈ, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, છાતીમાં દુખાવો અને ઉધરસ જેવા લક્ષણો જોવા મળી શકે છે. જોકે સમયસર નિદાન અને યોગ્ય પ્રતિજીવાણુ સારવારથી તેની સારવાર શક્ય છે. આ જ કારણસર સંભવિત સંપર્કમાં આવેલા લોકોને વહેલી તકે ઓળખી તબીબી દેખરેખ હેઠળ રાખવામાં આવે છે.
આ ઘટનાની અસર રશિયાની બહાર પણ જોવા મળી રહી છે. અમેરિકી વિદેશ વિભાગે ઇર્કુત્સ્ક વિસ્તારમાં સંભવિત ફેફસાંના પ્લેગના અહેવાલોથી વાકેફ હોવાની અને પરિસ્થિતિ પર નજર રાખવાની પુષ્ટિ કરી છે. અમેરિકી આરોગ્ય અધિકારીઓ પણ ઘટનાક્રમનું નિરીક્ષણ કરી રહ્યા છે. અમેરિકાએ રશિયન સત્તાવાળાઓને ઘટનાને લગતી સચોટ માહિતી ઝડપથી અને પારદર્શક રીતે જાહેર કરવાની અપીલ કરી છે.
હાલમાં સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે રશિયામાં મોટા પાયે પ્લેગનો પ્રકોપ થયો હોવાની સત્તાવાર પુષ્ટિ નથી. એક વ્યક્તિના મૃત્યુ અને સંપર્કમાં આવેલા લોકોને અલગ રાખવાની કાર્યવાહીથી ચિંતા વધી છે, પરંતુ તેને આધારે સમગ્ર વિસ્તારમાં રોગચાળો ફેલાયો હોવાનું કહેવું વહેલું છે. રશિયન આરોગ્ય સંસ્થાઓ તપાસ ચાલુ રાખી રહી છે અને સંભવિત સંપર્કમાં આવેલા લોકોની સ્થિતિ પર નજર રાખવામાં આવી રહી છે.
આથી હાલની સ્થિતિને ‘સંભવિત પ્લેગની તપાસ’ તરીકે જોવી વધુ યોગ્ય છે, સત્તાવાર પ્લેગ પ્રકોપ તરીકે નહીં. મૃતક કર્મચારીના મૃત્યુનું ચોક્કસ કારણ અને સંભવિત ચેપનો સ્ત્રોત નક્કી થયા બાદ જ આ ઘટનાની વાસ્તવિક ગંભીરતા સ્પષ્ટ થશે.
