અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો સૈન્ય સંઘર્ષ હવે વધારે જોખમભર્યો બની ગયો છે.અમેરિકાના સૈન્યએ ઈરાનના તેલ વહન કરતા જહાજો પર હુમલો કર્યો.ત્યારબાદ ઈરાનના નૌકાદળે કુવૈત અને બહેરીનના બંદરોમાં ઊભેલા તેલવાહક જહાજોના કર્મચારીઓને જહાજ ખાલી કરવાની ચેતવણી આપી.ઈરાન કહે છે કે જો જહાજ ખાલી નહીં કરવામાં આવે તો તેને નિશાન બનાવવામાં આવશે.આ ચેતવણી અમેરિકાની નાણાકીય જાળને નબળી પાડવાની કાર્યવાહી પછી આપવામાં આવી છે.
અમેરિકાએ ઈરાનના ઘણા તેલવાહક જહાજોને નિશાન બનાવ્યા.અમેરિકાના સૈન્યનું કહેવું છે કે આ જહાજો ઈરાનના સશસ્ત્ર દળોના નાણાકીય સ્ત્રોતનો ભાગ છે.આ કાર્યવાહી દરમિયાન ખાર્ગ ટાપુની નજીક એક જહાજને નિશાન બનાવવામાં આવ્યું.
ખાર્ગ ટાપુ ઈરાનની તેલ નિકાસનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે. ઈરાનના મોટા ભાગનું કાચું તેલ આ વિસ્તાર દ્વારા બહાર નિકાસ થાય છે. આથી ખાર્ગ ટાપુની આસપાસ થયેલી કોઈપણ સૈન્ય કાર્યવાહી ઈરાનના અર્થતંત્ર અને વિશ્વના ઊર્જા બજાર પર અસર કરી શકે છે. અમેરિકાની કાર્યવાહી પછી ઈરાને પોતાની પ્રતિક્રિયા વધુ કડક બનાવી છે. ઈરાની અધિકારીઓએ હોર્મુઝ સાગરમાં નવા નિયંત્રિત વિસ્તારની રચનાની વાત કરી છે. આ સાગર વિશ્વની મુખ્ય તેલ પરિવહન માર્ગોમાંથી એક છે.
આથી અહીં વધતું સૈન્ય તણાવ સમગ્ર વિશ્વ માટે ચિંતાનો વિષય બની રહ્યું છે. ઈરાનના નૌકાદળ દ્વારા કુવૈત અને બહેરીનના બંદરોમાં ઊભેલા તેલવાહક જહાજોના કર્મચારીઓને જહાજમાંથી બહાર નીકળવાનું કહેવામાં આવ્યું છે. ઈરાને સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યો છે કે આ જહાજોને જવાબી કાર્યવાહીના ભાગરૂપે નિશાન બનાવવામાં આવી શકે છે.
ઈરાને આ બંને દેશો પર અમેરિકાને સહયોગ આપવાનો આરોપ લગાવ્યો છે. ઈરાન કહે છે કે કુવૈત અને બહેરીનમાં અમેરિકી સૈન્ય છે અને આ બંને દેશો અમેરિકાની સૈન્ય પ્રવૃત્તિઓને સહાય કરી રહ્યા છે. આથી ઈરાન આ બંદરોમાં રહેલા ઊર્જા સંબંધિત માળખાં અને જહાજોને દબાણના સાધન તરીકે જોઈ રહ્યું છે.
તાજેતરના ઘટનાક્રમમાં અમેરિકી સૈન્યે ઈરાનના તેલ પરિવહન જહાજો પર કાર્યવાહી કરી છે. અમેરિકાના સૈન્ય તરફથી જણાવ્યું હતું કે ઈરાનના સશસ્ત્ર દળોએ અમેરિકી નૌસેનાના જહાજો પર ક્ષેપણાસ્ત્રોથી હુમલો કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. આ હુમલાના જવાબમાં અમેરિકાએ ઈરાનના તેલ પરિવહન સિસ્ટમ પર દબાણ વધાર્યું છે. અમેરિકી અધિકારીઓએ અગાઉ ચેતવણી આપી હતી કે જો ઈરાન અમેરિકી સૈન્યને નિશાન બનાવશે તો તેની તેલ નિકાસ ક્ષમતા પર વધુ નુકસાન થઈ શકે છે.
તે પછી જ જહાજો પર કાર્યવાહી કરવાથી બંને દેશો વચ્ચેનો તણાવ વધી ગયો છે. હાલમાં આ બધી વાતોને લીધે વિશ્વની નજર હોર્મુઝ જળમાર્ગ પર છે. આ સામુદ્રધુની દરરોજ સૈલાની માત્રામાં તેલ અને અન્ય ઊર્જા ઉત્પાદનોનું પરિવહન થાય છે. જો અહીં જહાજોની હાલચાલ અટકી જાય તો વિશ્વભરમાં ઊર્જાના ભાવ વધી શકે છે.
ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે વધેલા તણાવને કારણે ઘણા વેપારી જહાજો વૈકલ્પિક રસ્તાઓ શોધી રહ્યા છે. કેટલીક જગ્યાએ જહાજોની હાલચાલ પર નિયંત્રણ અને સામાનની તપાસ વધારવામાં આવી છે. આ પરિસ્થિતિને કારણે પરિવહનનો ખર્ચ વધી શકે છે અને તેલની ઉપલબ્ધતા અંગે બજારમાં ચિંતા ઊભી થઈ શકે છે.
